نام کاربری:    رمز عبور:






گفتگویی با هنرمند صاحبدل، استاد «یعقوب قمری شریف آبادی»

اشاره:

با نظر به تماس‌های متعدد دانشجویان و بعضی اساتید، در طی شماره‌های قبل، مبنی بر آشنایی بیشتر با زندگی و آثار نویسنده کتاب «انسان کامل، مرآت خفیه» (که در شماره‌های پیشین از بعضی مطالب ایشان بهره جسته‌ایم) بر آن شدیم تا از نزدیک و از زبان خود استاد، با زندگی و آثار علمی، هنری ایشان آشنا شویم.


متن ذیل ماحصل گفتگویی است صمیمانه با هنرمند صاحبدل، جناب استاد «یعقوب قمری شریف آبادی» که ایشان با وجود مشغله کاری فراوان، با کمال متانت و حسن التفات ما را در تهیه آن یاری رساندند.

دیباچه

تفرج در بوستان پر طراوت زندگی اهل دلی که نغمه قدسی از جوهره وجودش به گوش جان می‌رسد، شکوفه‌های اسرار و لطایف حق را برای شیفتگان معنا و تشنگان جام محبت به ارمغان می‌آورد. فرزانه‌ای که بی‌اذن خدای رحمان و بی‌الهام حضرت رب، قلم بر لوح نمی‌کشد و شهد کلام خود را جز به پروانگان شیدا تقدیم نمی‌دارد. از هر قطره‌ رنگ الهی‌اش، ‌اقیانوسی از بی‌رنگی می‌چکد و با هر قطره‌ای آب حیات را به سوی دلباختگان و سالکان راه حق روان می‌سازد. هر چند غبار غربت و گمنامی، سال‌های مدیدی است که بر چهره این نگار مکتب نرفته نشسته است، اما ذوق سرشار معنوی و دستان پرتوان الهی‌اش در صحنه عشق و شرف و جهاد و سلوک، از او هنرمندی متعهد، نویسنده‌ای توانا و صاحبدلی آگاه ساخته است.

او یادگار سرزمین‌های انبیای الهی (عربستان، لبنان و سوریه) و عارف گمنامی است که حقیقت صدق و خلوص و پاکی باطن را به تصویر کشیده و هنر، عرفان و حماسه را با هم در آمیخته است. کتاب شریف «انسان کامل، مرآت خفیه» شاهکار قلم پرتوان و بیان شیوای ایشان است که با درون ‌مایه عشق و عرفان اسلامی، اثری جاودان را به منصه ظهور رسانده است. این مصاحبه و گفتگوی صمیمانه را به تمامی زیباپسندان وادی معنا و صیقل‌دهندگان نقش دل و آنان که در خلق آثار هنری و معنوی، پیام‌رسان عزت و معنویت و عظمت اسلام و انقلاب هستند، تقدیم می‌نماییم.

جناب استاد قمری! ضمن تشکر از قبول این گفتگو، با آنکه شرح حال و زندگینامه سراسر آموزنده و معنوی شما (و مادر گرامی‌تان) را در کتاب «سجده، رمز خلاقیت عشق» مطالعه نموده‌ایم، اما در این فرصت زیبنده است که شمه‌ای از زبان گویای خودتان را بشنویم و اینکه چگونه به هنر نقاشی روی آوردید؟

با تقدیر از توجه فصلنامه «فروغ وحدت» که با نشریه وزین و مفیدی است و همین‌طور با تشکر از همه گردانندگان و زحمت‌کشان این نشریه، امیدوارم که آنچه بر زبان جاری می‌سازم، برخاسته از دل باشد و مقبول خدای رحمان واقع گردد.

بنده «یعقوب قمری شریف آبادی» متولد سال 1318 هـ.ش در روستای شریف آباد شهرستان ری می‌باشم. مادرم «معصومه تاجیک» زنی بسیار عفیف و مؤمن و شجاع بود بطوری که تقوا و طهارت او زبانزد روستاییان بود و پدرم، «رحمت‌الله» رعیت با صفا و زحمت‌کشی که پینه‌های دستش نشان از کسب روزی حلال و زحمت طاقت‌فرسا داشت. به هر حال سال‌های آغازین زندگی را با اندوخته‌ای مملوّ از صبر و پایداری در برابر ناملایمات سپری کردم و در گذران پرفراز و نشیب روزگار، فقر، رنج، درد و محرومیت را آمیخته با تمام وجودم یافتم.

در واقع زندگی هنری من با الهامی روحانی به هنگام کار در کارخانه نساجی شهر ری آغاز گردید که به دنبال آن دریافتم، استعدادی خداداد نسبت به هنر نقاشی در وجودم نهفته است. بدین ترتیب نسیم شوق و امید در تار و پودم دمیده شد و با ذوقی سرشار و عطشی وصف‌ناپذیر در سن 27 سالگی، به سوی هنر و هنرمندان نقش‌آفرین روی آوردم و به مطالعه سبک و زندگانی نقاشان بزرگ جهان پرداختم. در این بین زندگی و سبک «رامبراند» نابغه نقاش چیره‌دست هلندی مرا به خود جلب کرد. با استفاده از کتب راهنما، سبک او را که «کلاسیک» نامیده می‌شود و همیشه زمینه تابلوهایش تیره است و از یک کانون،‌ نور و روشنایی ساطع می‌گردد، برگزیدم و همت خویش را معطوف به این سبک نمودم. گویی تاریکی زمینه تابلو، خود حکایتی بود از زلف پر پیچ و خم مشکین یار و وادی ظلماتی که ذوالقرنین به پایمردی و راهنمایی خضر طریق کمال، قدم سلوک در آن نهاد و در نهایت با تحمل رنج و تعب بسیار به سرچشمه آب حیات و جاودانگی نایل آمد. بنابراین با همت و تلاش زندگی، راه پرفراز و نشیب هنری را طی نمودم بدان‌سان که عاقبت یکی از چشم‌هایم نیز بواسطه اشتغال فراوان به هنر نقاشی، دچار آسیب جدی شد اما خوشبختانه پس از عمل جراحی دوباره سلامت خود را بدست آورد و اینها همه، زمینه‌ای شد برای ورود به عرصه عشق و عرفان و سلوک به سوی کمال و جمال مطلق. چنانکه از همان ابتدا سعی نمودم، قلم را با خمیرمایه درد به صبغه دل‌آرای عشق و معرفت آغشته سازم و با توکل به حضرت رحمان بر روی بوم ترسیمگر معنویت و حقیقت باشم.

شاید برای خوانندگان تعجب‌آور باشد، چگونه با این که از درس و مدرسه محروم بوده‌اید، به گنجینه معارف دست یافته‌اید و همچنین خالق آثار هنری بسیاری شده‌اید؟

امیرالمؤمنان، علی (ع) فرموده‌اند که تجربه برتر از علم و دانش است. اندوختن تجربه در طریق زندگی، هنر مردان خداست و قلم جوهری می‌خواهد به نام طهارت و محبت آن هم تنها محتاج یک نگاه شرافت‌بخش خدای رحمان و گوشه چشم کیمیاگر صاحبدلان اهل معناست.

هرچند که صحنه علوم رسمی را علی‌رغم علاقه وافری که به ادامه آن داشتم، از سنین کودکی به دلیل فقر و تنگدستی در زندگی بجز اندکی لمس نکرده و حظی ناچیز برده‌ام، اما توکل به حق و روح قدسی اولیای الهی، همیشه مددکار و ناظر تابلوهایم بوده است. اگرچه همراهی علم و تزکیه با هم می‌تواند پشتوانه مطمئنی در مسیر ترقی و سعادت بشر باشد، اما چنانکه قرآن کریم می‌فرماید: «لا یمسه الا المطهرون» کسب معرفت قلبی و عروج به ملکوت الهی، سرمایه‌ای به گرانقدری طهارت و تطهیر باطن می‌طلبد، چنانکه پیامبران عظام (ع) نیز امی بوده‌اند. هنر نیز از این مقوله خارج نیست و رنگ‌آمیزی با رنگ‌های گوناگون بر روی بوم، محتاج بی‌رنگی صفحه دل است. حق این است که نقش‌آفرینی درون، سوز و گداز دل، شناخت و عرفان به حق و خلاقیت و نبوغ معنوی، دنیایی جدایی از علوم رسمی رایج دارد.

چه عواملی شما را در مسیر روحانی مدد نموده است؟

می‌توان گفت که مددکار من عوامل متعددی بوده‌اند، عنایات غیبی حق و توجهات روحانی اولیاءالله، اشتغال به هنر شریف نقاشی و ورزش کشتی که حدود 20 سال (از سن 17 سالگی) بدان مبادرت می‌ورزیدم به همراه الگو قرار دادن جوانمردان عالم خاصه مولایمان، علی (ع) و در عصر حاضر جهان پهلوان غلام‌رضا تختی، تحمل شداید فقر و مصیبت و شکیبایی در برابر ناملایمات و سختی‌های زندگی، همگی عواملی بوده‌اند که تأثیر بسزایی در دوران زندگانی‌ام داشته‌اند.

البته از جمله مهم‌ترین عواملی که در این طریق روحانی مددکارم بوده، همراهی رفیق ملکوتی‌ام، همسرم خانم رقیه خاتون حیدری می‌باشد که هم‌اکنون سرپرستی جلسه قرآنی و معنوی «مکتب‌الزهراء (س)» ویژه خواهران را بر عهده دارند (که در سال 1370 هـ.ش تشکیل شده است). این بانوی فداکار در سایه طهارت و عفاف با توشه‌ای از استقامت و خلوص تمامی سختی‌ها و مشقت‌های زندگی را متحمل شده و با ایمانی پرشور در این راه مددرسان من بوده است. بینش عمیق قرآنی، قرین شدن با معرفت و مکاشفات و مشاهدات، روشن‌گری نسبت به مسائل معنوی، تربیتی، روحی و روانی، همگام با بنده، اهتمام داشتن نسبت به پرورش علمی و معنوی فرزندان خود، صبوری و شکیبایی در مسیر زندگی از خصوصیات بارز این عارفه مؤمنه می‌باشد.

اما در این میان آنچه نردبان صعود و کمال الهی است، باور و ایمان قلبی به شرافت «و لله العزة و لرسوله و للمؤمنین» و ایمان به اشاره شریف «نصر من الله و فتح قریب» است.

از سفرهای خودتان به مکه معظمه، لبنان و سوریه و خاطرات و خدماتی که در آنجا داشته‌اید، برایمان بگویید.

یکی از پربارترین سفرهای معنوی، سفر به عربستان و مشرف شدنم به بیت‌الله‌الحرام و زیارت اماکن مقدسه و زیارتگاه‌های این سرزمین الهی در سال 1359 هـ.ش بوده است. در طی این سفر، همواره در پرتو تعهدی که نسبت به امام راحل (ره) و انقلاب اسلامی داشتم، تنها به صورت یک نیروی تبلیغاتی خدمت می‌نمودم، زیرا سال 59 مصادف بود با سال‌های نخستین پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تبلیغات در زمینه‌های اسلامی در آن برهه از زمان بسیار حایز اهمیت می‌نمود.

در این سفر معنوی به کرات نسبت به از بین بردن اعلامیه‌هایی که در مراسم حج ضد نظام اسلامی تبلیغ و توزیع می‌شد، مبادرت ورزیدم و از طریق همکاری نزدیک با دفتر حضرت امام خمینی (ره) در مکه معظمه و مدینه منوره با توزیع عکس‌ها، پوسترها و اعلامیه‌های در بین حجاج و فعالیت‌های از این قبیل، در حد توان، دین خود را به اسلام و انقلاب ادا کردم و در مجموع سعی بنده در این سفر بر این بود تا علاوه بر طواف ظاهر، به طواف باطن در حریم کعبه دل بپردازم و کسب معرفت و بصیرت، تهذیب قلب و خدمت به خلق را نصب‌العین خویش سازم تا به جایگاه حج واقعی و ابراهیمی نایل گردم.

در مورد لبنان و سوریه نیز باید بگویم که در سال 1362 هـ.ش به دعوتی که فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شهرستان ورامین از اینجانب نمود، بر خلاف بعضی دیگر از هنرمندان، با روحی سرشار از عشق و تعهد و ایمان، برای رفتن به مناطق جنگی لبنان آمادگی خود را اعلان نمودم و علی‌رغم پیشنهاد تعاونی سپاه، مبنی بر دریافت حقوق ویژه در حد کلان، تنها به دریافت حقوق یک بسیجی قانع شدم، به امید این که اگر در این راه جان باختم، در پیشگاه ربوبی حق جزو شهیدان بسیجی محسوب گردم.

طی مدت چهار ماهی که در لبنان بسر بردم، 17 تابلوی بزرگ در اندازه‌های 5/1×5/2 و تعدادی نیز در اندازه‌های کوچکتر، از سیمای شخصیت‌های مهم انقلابی ترسیم نمودم. علاوه بر اینها ترسیم تابلوهای متعدد در مناظر عمومی شهر بعلبک، تعلیم نقاشی به هنرجویان جوان لبنان از جمله بعضی از فرزندان شخصیت‌های مبارز آن دیار (با کمک و همیاری مترجم همراه) و نیز نقاشی چهره‌های نورانی شهدای حزب‌الله لبنان که در پی مشورت و نظرخواهی شهید سید عباس موسوی و آقای سید حسن نصرالله (رهبر فعلی حزب‌الله لبنان) با این حقیر صورت گرفت، از جمله خاطرات به یادماندنی آن دوران است. البته مدت 20 روز نیز در پادگان زبدانی واقع در مرز لبنان و سوریه فعالیت‌های هنری زیادی انجام دادم.

بحمدالله در این سفر هنری، تبلیغی و معنوی، توفیق یافتم تا مشاهد مبارکه و اماکن مقدسه انبیا و اولیای الهی (ع) را نیز در لبنان و سوریه زیارت نمایم و در آن مقابر نورانی لحظاتی را به خلوت دل بنشینم، زیارتگاه‌هایی نظیر مشاهد و مقابر حضرت یوسف (ع)، صالح نبی (ع)، حضرت نوح (ع)، شیث نبی (ع)، حضرت هابیل (ع)، یحیای زکریا (ع)، زینب کبری (س)، و حضرت رقیه (س) و دیدار از مقابر شیخ فخرالدین عراقی، شیخ محی‌الدین عربی و دکتر علی شریعتی و ... همگی از خاطرات معنوی و روحانی این سفر به شمار می‌رود.

در همان ایام در جریان حمله هواپیماهای سوپراتاندار فرانسوی به مقرّمان،‌ پادگان امام علی (ع) واقع در بعلبک لبنان، در حالی که مشغول خواندن سجده آخر نماز بودم به شدت مجروح شدم و قریب به دو هفته در بیمارستان بعلبک بستری بودم. اما با این حال تعهدم نسبت به اسلام و انقلاب، آرامش و قرار را از من ربوده بود، لذا پس از بهبودی نیز لحظه‌ای از تبلیغ و فعالیت دست بر نداشتم.

پس از بازگشت از لبنان نیز در متن انقلاب اسلامی، جامه خدمت و ارادت به امام (ره) و انقلاب را با ترسیم تابلوهای هنری و روحانی نظر سیمای نورانی نوجوانی رسول اکرم (ص) (رحیل عشق)، تمثال مبارک امام خمینی (ره) (معراج نور)، سیمای مبارک رهبر معظم انقلاب (نیایش)، شهید امام موسی صدر و ... بر تن نمودم و این روند عاشقانه را همواره ادامه دادم.

***

چاپ شده در نشریه فروغ وحدت، نشریه دانشجوئی دانشگاه مذاهب اسلامی، سال دوم، شماره دوم، بهار 1379



بازگشت ...




مرتبط باموضوع :

 مصاحبه با استاد (شماره دوم)  [ چهارشنبه، 15 بهمن ماه، 1393 ] 1666 مشاهده
 استاد  [ چهارشنبه، 15 بهمن ماه، 1393 ] 839 مشاهده
 در محضر خالق مثنوی  [ پنجشنبه، 11 دي ماه، 1348 ] 1359 مشاهده
 سخنرانی های استاد (ش)  [ سه شنبه، 13 مهر ماه، 1395 ] 254 مشاهده
 استاد  [ چهارشنبه، 15 بهمن ماه، 1393 ] 772 مشاهده

 
نام شما: [ کاربر جدید ]

نام شما (ضروری): 
ایمیل شما (ضروری): 
نظر:
کد امنیتی
کد امنیتی

  [ بازگشت ]

بازدیدکنندگان غیر عضو حق ارسال نظر و پیشنهاد در مورد مطالب این سایت ندارند .
برای استفاده از سرویسهای مخصوص کاربران عضو فرم عضویت را تکمیل نمائید .