نام کاربری:    رمز عبور:






قالب های شعری در دیوان امام, علی نعیم الدین خانی, شاعر ,سرودن شعر, قالب ,تنوع موضوعات, مدح, توصیف, قصیده, عرفان, مطالب,  غزل, مثنوی, نصایح, اندرزهای اخلاقی,  قطعه ,رباعی, اشعار امام خمینی, دیوان شعری امام,  معمار کبیر انقلاب, مُسمّط, خَمّس, توصیف بهاران,  مدح حضرت ولی عصر, عید باستانی نوروز,  مسمط حدیث دل,  مضمون عرفانی,  ترجیع بند, نقطه عطف, این نقطه عطف راز هستی/ برگیر ز دوست جام مستی, شراب, خم می, معنوی, رازگشایی از اسرار,  عاشقانه, نورین نیرین, مدح, حضرت زهرا,  فاطمه معصومه, بهاریه انتظار, سبک عراقی,  خراسانی, لطایف ناب, جایگاه عرفانی زن, غزل چشم بیمار, حلاج, میکده, انسان کامل, غزلیات امام, حقایق باطنی, عرفان پژوهان,  شیفتگان ولایت و معنویت, روح الله, درآمد

یکی از عللی که باعث می شود شاعر به هنگام سرودن شعر، از قالب های متعدد بهره ببرد، تنوع موضوعات است؛ چنان که از دیرباز مرسوم بوده، شاعران مطالبی را که رنگ مدح و توصیف داشته، معمولاً در قالب قصیده می سرودند و مطالب عرفانی را بیشتر در قالب غزل یا مثنوی، و نصایح و اندرزهای اخلاقی را غالباً به صورت قطعه یا رباعی عرضه می کردند.


اشعار امام خمینی(س) نیز از این قاعده جدا نیست. از همین رو، در دیوان شعری امام با قالب های گوناگونی مواجه می شویم. در این نوشتار، به اختصار به معرفی قالب های شعری به کار رفته در دیوان اشعار معمار کبیر انقلاب، حضرت امام خمینی(س) می پردازیم.

1. مُسمّط

 

دو مُسمّط مُخَمّس از امام خمینی(س) به یادگار مانده است؛ یکی در توصیف بهاران و مدح حضرت ولی عصر(ع) که به مناسبت تقارن میلاد مسعود آن بزرگوار با عید باستانی نوروز سروده شده است؛ دیگری، مسمط حدیث دل است که مضمونی عرفانی دارد.

 

2. ترجیع بند

 

در دیوان اشعار امام، یک ترجیع بند با نام «نقطه عطف» و بیت گردان «این نقطه عطف راز هستی/ برگیر ز دوست جام مستی» در هفت بند کوتاه آمده است. امام در این ترجیع بند با درخواست شراب و گشوده شدن خم می، از خواننده اشعار خود می خواهد که چون طفل دبستان اندرزهای عرفانی او را گوش دهد. امام به همین ترتیب، هر بندی را به موضوعی معنوی، اختصاص داده و چون پیری جهان دیده با زبانی عاشقانه به رازگشایی از اسرار همت می گمارد.

 

3. قصیده

 

مطابق آنچه در دیوان اشعار امام آمده، سه قصیده از ایشان به دست ما رسیده است: قصیده «نورین نیرین» در مدح حضرت زهرا و فاطمه معصومه(س)، قصیده «بهاریه انتظار» و قصیده ای در مدح حضرت ولی عصر(ع). سبک امام در قصیده سرایی، تلفیقی از سبک عراقی و خراسانی است؛ هر چند سبک خراسانی در قصاید ایشان غلبه دارد. گفتنی است که در قصیده نخست، اسرار و لطایف نابی در منزلت عرفانی و شخصیت معنوی زهرای اطهر و معصومه اهل بیت(س) آمده که به روشنی بیانگر نگرش والای امام به جایگاه عرفانی زن می باشد.

 

4. غزل

 

بیشترین اشعار امام(س)، در قالب غزل سروده شده است. در دیوان ایشان، 149 غزل آمده که عموماً عرفانی و اخلاقی است. اولین غزلی که از امام منتشر شد، غزل معروف «چشم بیمار» بود که سراینده، حلاج وار حقایق را در آن هویدا نموده و تنها راه نجات خویش را بت میکده (انسان کامل) دانسته است.

 

نکته قابل توجه این است که غزلیات امام(س) در بیان اسرار عرفانی و حقایق باطنی، جایگاهی بس والا دارد و شایسته است که عرفان پژوهان و شیفتگان ولایت و معنویت، نگاه ویژه ای به اشعار عرفانی امام داشته باشند. متأسفانه هنوز شرحی شایسته بر دیوان نغز روح الله نگاشته نشده و ظرایف اندیشه های عرفانی امام(س) همچنان در پرده اشعار و قافیه و ردیف ابیات پنهان مانده است.

 

5. رباعی

 

غالب رباعیات امام، موضوعی عرفانی دارند و بخشی نیز به بیان مطالب اخلاقی و اجتماعی اختصاص یافته و اندکی هم به مباحث سیاسی پرداخته است و در مجموع، تعداد آنها به 117 رباعی می رسد. این رباعیات، در عین سادگی سرشار از مضامین بلند و آموزه های راهگشای عرفانی و اخلاقی است.

 

6. سایر اشعار

 

بقیه اشعار موجود در دیوان امام خمینی(س)، در قالب هایی چون قطعه یا تک بیتی ارائه شده که مشتمل بر موضوعات گوناگون است.

نویسنده: علی نعیم الدین خانی



بازگشت ...




مرتبط باموضوع :

 دریای درد  [ يكشنبه، 2 آذر ماه، 1393 ] 1313 مشاهده
 آرامش کجاست؟  [ يكشنبه، 2 آذر ماه، 1393 ] 1702 مشاهده
 ابراهیم(ع) پرچمدار اسلام حنیف  [ يكشنبه، 2 آذر ماه، 1393 ] 1016 مشاهده
 یلدا از منظر عرفان  [ يكشنبه، 2 آذر ماه، 1393 ] 1612 مشاهده
 گذری در نهج البلاغه  [ يكشنبه، 2 آذر ماه، 1393 ] 1191 مشاهده

 
نام شما: [ کاربر جدید ]

نام شما (ضروری): 
ایمیل شما (ضروری): 
نظر:
کد امنیتی
کد امنیتی

  [ بازگشت ]

بازدیدکنندگان غیر عضو حق ارسال نظر و پیشنهاد در مورد مطالب این سایت ندارند .
برای استفاده از سرویسهای مخصوص کاربران عضو فرم عضویت را تکمیل نمائید .