نام کاربری:    رمز عبور:






نویسنده: استاد یعقوب قمری شریف آبادی

نسيان‌ آدم‌(ع‌) و نداشتن‌ اراده‌ راسخ‌ در مراقبت‌ از نهر زلال‌ وجود حوا(س‌) كه‌ (وَ لَقَدْعَهِدْنا اِلي‌' آدَم‌َ مِن‌ْ قَبْل‌ُ فَنَسِي‌َ وَ لَم‌ْ نَجِدْ لَه‌ُ عَزْماً)،[1] به‌ اين‌ موضوع‌ بازگشت‌ مي‌نمايد كه‌ او درطليعه‌ عهد رسالت‌ صرفاً عالم‌ و آگاه‌ به‌ اسماي‌ الهي‌ بوده‌ و هنوز اسرار و معارف‌ اسمايي‌نهفته‌ در گنجينه‌ قلبش‌ تجلي‌ نكرده‌ بود؛ چه‌ اينكه‌ تجلي‌ حقايق‌ اسما و دريافت‌ معارف‌اذكار، نياز به‌ گذر زمان‌ و طي‌ مراحل‌ رشد و تعالي‌ تحت‌ تربيت‌ انسان‌ كامل‌ دارد تا آدمي‌ باسير و سلوكي‌ سرشار از صدق‌ و اخلاص‌، طي‌ سالياني‌ فرخنده‌، توام‌ با صبر و استقامت‌عاشقانه‌ در مكتب‌ ولايت‌ به‌ كمال‌ مطلق‌ نايل‌ گشته‌، موجب‌ شكوفايي‌ مهتاب‌ عقل‌رحماني‌ و مايه‌ تجلي‌ مكاشفات‌ و مشاهدات‌ روحاني‌ در مرآت‌ جهان‌نماي‌ دل‌ او گردد وحريم‌ جانش‌ از وساوس‌ نفساني‌ امان‌ يابد.


از اين‌ رو، پيامبران‌ الهي‌ در چهل‌ سالگي‌ به‌ رسالت‌ مبعوث‌ شده‌ و امر ارشاد و هدايت‌مردم‌ را بر عهده‌ گرفتند و در واقع‌، زماني‌ كه‌ رداي‌ نبوت‌ بر قامت‌ آنان‌ آراسته‌ شد و وجودطهارت‌يافته‌شان‌ در حصار امن‌ ولا به‌ نور عقل‌ رحماني‌ منوّر گرديد، پس‌ از طي‌ فراز ونشيب‌ جانكاه‌ ايام‌، از غبار تعلقات‌ ملكي‌ پاك‌ شده‌، محل‌ نزول‌ وحي‌ الهي‌ و مامن‌ حقايق‌ واسرار ولايي‌ شدند.

قرآن‌ كريم‌ نيز هنگامي‌ كه‌ به‌ بيان‌ سير رشد و كمال‌ آدمي‌ مي‌پردازد، نيل‌ به‌ چهل‌سالگي‌ را موعد ظهور كمال‌ و توانايي‌ دانسته‌ و شايستگي‌ انسان‌ را در چنين‌ سنيني‌ براي‌جلوه‌ انوار عقل‌ الهي‌ و شناخت‌ و عرفان‌ به‌ نعمات‌ آسماني‌ و شكر و سپاس‌ عارفانه‌ بركات‌و فضايل‌ روحاني‌ تبيين‌ مي‌نمايد؛ چنان‌ كه‌ وقتي‌ سالك‌ طريق‌ حقيقت‌ و رهرو صراط‌ولايت‌، در كهف‌ امن‌ و مراقبت‌ معنوي‌ انسان‌ كامل‌، طي‌ّ اربعيني‌ مبارك‌ به‌ تطهير و تزكيه‌ابراهيمي‌ نفس‌ همت‌ مي‌گمارد، حقيقت‌ تسليم‌ خالصانه‌ و ارادت‌ و مودّت‌ عاشقانه‌اش‌ درمحضر اولياي‌ حق‌ رخ‌ مي‌گشايد و در بهشت‌ عدن‌ خضر كامل‌، از زمزم‌ رحيمي‌ (يُطَهِّرُكُم‌ْتَطْهيراً)[2] نوشيده‌ و از زمزمه‌ ربوبي‌ (سَلا'م‌ٌ قَوْلاً مِن‌ْ رَب‌ٍّ رَحيم‌ٍ)[3] سرمست‌ گشته‌، مهتاب‌پر فروغ‌ عقل‌ رحماني‌ بر گستره‌ وجودش‌ پرتو مي‌افشاند و چشمه‌ كلمات‌ طيّب‌ و كردارصالح‌ و سرائر توحيد و تجريد بر ضمير پاكش‌ روان‌ مي‌گردد:

«آن‌گاه‌ كه‌ انسان‌ به‌ توانايي‌ و قوّت‌ رسيد و به‌ چهل‌ سالگي‌ نايل‌ شد، گفت‌: پروردگارا!در دل‌ من‌ انداز كه‌ شكر نعمت‌ تو را كه‌ بر من‌ و والدينم‌ عطا نمودي‌، بنمايم‌ و اينكه‌ عمل‌صالح‌ مورد پسند و رضايت‌ تو را به‌ جاي‌ آورم‌ و در فرزندانم‌ صلاح‌ و شايستگي‌ قرار ده‌!همانا به‌ سوي‌ تو بازگشت‌ كردم‌ و به‌ درستي‌ كه‌ من‌ از تسليم‌ شدگانم‌. ايشان‌ آنان‌اند كه‌مي‌پذيريم‌ از آنها بهترين‌ آنچه‌ عمل‌ نمودند و از بديهايشان‌ در مي‌گذريم‌؛ همانهايي‌ كه‌ درشمار اصحاب‌ بهشت‌اند».[4]

بنابراين‌، حضرت‌ آدم‌(ع‌) بدان‌ علت‌ دچار غفلت‌ و خطيئه‌ گرديد كه‌ هنوز اربعين‌ كمال‌ولايي‌ را طي‌ نكرده‌ و به‌ بلوغ‌ آگاهي‌ و بصيرت‌ باطني‌ نرسيده‌ بود و حقيقت‌ اسماءاللّه‌ را كه‌به‌ اشاره‌ لطيف‌ «يا مَن‌ِ اسْمُه‌ُ دَو'اءٌ وَ ذِكْرُه‌ُ شِفاءٌ»[5] اذكار شفادهنده‌ امراض‌ دروني‌ ونجات‌بخش‌ از هرگونه‌ غفلت‌ و ناشناختي‌ است‌، هنوز در اعماق‌ وجود خويش‌ نكاويده‌ وبدان‌ معدن‌ عظيم‌ معارف‌ واقف‌ نشده‌ بود.

هبوط‌ آدم‌(ع‌) و حوا(س‌) از بهشت‌ طهارت‌ و محروميت‌ آن‌ دو از حرم‌ قرب‌ ربوبي‌نتيجه‌ عدم‌ استقامت‌ و پايداري‌ آدم‌(ع‌) در برابر جاذبه‌ وجود حوا(س‌) و تسليم‌ در مقابل‌خواهشهاي‌ ابليسي‌ او مي‌باشد؛ چنان‌ كه‌ به‌ تصريح‌ خاتم‌ انبيا، محمد مصطفي‌(ص‌): «اوّلين‌كسي‌ كه‌ از زنان‌ اطاعت‌ كرد، آدم‌ بود كه‌ به‌ موجب‌ آن‌، خداوند او را از بهشت‌ فرودآورد»؛[6] انزال‌ و هبوطي‌ كه‌ جامه‌ غربت‌ بر قامت‌ آنان‌ پوشاند و غبار غم‌ بر آيينه‌ قلوبشان‌نشاند و آنان‌ را به‌ محنت‌ جانكاه‌ تنهايي‌ دچار نمود و اين‌گونه‌، آدم‌(ع‌) و حوا(س‌) زبان‌ به‌فغان‌ و زاري‌ (رَبَّنا ظَلَمْنا اَنْفُسَنا)[7] مترنم‌ ساخته‌ و به‌ اشاره‌ قرآني‌ (طَفِقا يَخْصِفان‌ِ مِن‌ْ وَرَق‌ِالْجَنَّه‌ِ)[8] به‌ سايه‌سار وجود خضر ايمان‌ و ولا پناهنده‌ شدند تا زشتي‌ خطايشان‌ پوشيده‌شود. بنابراين‌، به‌ دور از يكديگر در حريم‌ صفا و مروه‌ انسان‌ كامل‌، معتكف‌ توبه‌ و انابه‌گشتند و همواره‌ جام‌ نياز از كوثر معارف‌ مستور در كوهسار وجود ولي‌ّ كامل‌ بر مي‌گرفتندتا در پرتو اذكار شفابخش‌ رحماني‌، تيرگي‌ خطا و نافرماني‌ را از ضمير خويشتن‌ بزدايند وبه‌ نور ولايت‌ و معرفت‌ زيور يابند.

آدم‌(ع‌) كه‌ پيوسته‌ سرشك‌ آه‌ و حسرت‌ جان‌سوز از ديدگان‌ خود روان‌ مي‌ساخت‌ وهمواره‌ در فراق‌ يار ديرينه‌اش‌، حوا، أمه‌الله‌(س‌)، مي‌سوخت‌ و يوسف‌وار در كنج‌ زندان‌تنهايي‌، قرين‌ محنت‌ و اندوه‌ گرديده‌ بود، تلخكام‌ از طعم‌ شجره‌ نفس‌ ناسوتي‌ به‌ ياد رَوْح‌و رياحين‌ جنت‌ قدس‌ الهي‌ و وجه‌ دلرباي‌ همسر خويش‌، به‌ قدري‌ سيلاب‌ سوز و درد برزمين‌ ندامت‌ جاري‌ نمود كه‌ درياي‌ رحمت‌ خداوند رحمان‌ به‌ خروش‌ آمد و ماه‌ مراد ازمشرق‌ اميد طلوع‌ كرد و فروغ‌ رحيمي‌ (فَتاب‌َ عَلَيْه‌ِ وَ هَدي‌')[9] شب‌ تارش‌ را روشني‌بخشيد و آدم‌(ع‌) با شناخت‌ به‌ دقايق‌ اسماءاللّه‌ و اذكار و كلمات‌ ولايي‌ كه‌ به‌ تبيين‌ روايي‌جز حقايق‌ پر فروغ‌ نامهاي‌ مبارك‌ حضرات‌ معصومين‌(ع‌) نبوده‌، [10] به‌ بارگاه‌ توبه‌ ربوبي‌ باريافت‌: (فَتَلَقَّي‌' ا'دَم‌ُ مِن‌ْ رَبَّه‌ِ كَلِمات‌ٍ فَتاب‌َ عَلَيْه‌ِ اِنَّه‌ُ هُوَ التَّوّ'اب‌ُ الرَّحيم‌ُ)؛[11] «سپس‌ آدم‌ ازپروردگارش‌ كلماتي‌ دريافت‌ نمود و خداوند توبه‌ او را پذيرفت‌. همانا او توبه‌ پذير ومهربان‌ است‌».

اگر صراحت‌ روايي‌ در اين‌ قصه‌ عبرت‌ آموز و نمادين‌، در ذيل‌ آيت‌ رحماني‌ (وَاَنْزَلْنَا الْحَديدَ)[12] بيانگر اين‌ است‌ كه‌ به‌ همراه‌ آدم‌(ع‌) از بهشت‌ طهارت‌، سه‌ وسيله‌ آهني‌،يعني‌پتك‌ و انبر و سندان‌ نازل‌ گشته‌،[13] اشاره‌ لطيفي‌ است‌ به‌ اينكه‌ ابزار و وسايل‌ پاكسازي‌پس‌ از گداختن‌ آدم‌(ع‌) در كوره‌ فروزان‌ عشق‌ و دلدادگي‌ و نيل‌ به‌ مقام‌ فناي‌ الهي‌، به‌ مشيت‌و اراده‌ ازلي‌ براي‌ او مهيا گرديده‌ بود؛ چنان‌ كه‌ داوود نبي‌(ع‌) به‌ دلالت‌ قرآني‌ (وَ اَلَنّا لَه‌ُالْحَديدَ) [14] سيطره‌ بر آهن‌ و آگاهي‌ بر شيوه‌ ساختن‌ زره‌ و جوشن‌ نفس‌ مطمئنه‌ را كه‌ حايل‌مستحكم‌ و محافظي‌ قوي‌ در برابر هرگونه‌ شرك‌ خفي‌ است‌، در پرتو معارف‌ عظيم‌ باطني‌و سرائر مكنون‌ قدسي‌ دارا بود و با عشق‌ و سوزي‌ برافروخته‌ از جذبات‌ قلب‌ سليم‌خويش‌، بر محمل‌ توحيد و تجريد قرار گرفته‌ و رازدار خزانه‌ رحماني‌ و صاحب‌ گنجينه‌نوراني‌ زبور معنا شده‌ بود؛ صحيفه‌ شريفي‌ كه‌ در روايت‌ معصومين‌(ع‌) چنين‌ تبيين‌ شده‌است‌: «زبور صد و پنجاه‌ سوره‌ دارد كه‌ در آن‌ احكام‌ حلال‌ و حرام‌ و حدود و فرايض‌نمي‌باشد؛ بلكه‌ ثناي‌ الهي‌ و موعظه‌ و نصيحت‌ و صفت‌ حضرت‌ رسول‌(ص‌) و ستايش‌ امت‌اوست‌».

[15]و بدين‌ سان‌، آدم‌(ع‌) و حوا(س‌) معتكف‌ وادي‌ تزكيه‌ و خود سازي‌ شدند و از رهگذر«اِن‌َّ الْمُوْمِن‌َ اَعَزُّ مِن‌َ الْجَبَل‌ِ»[16] راه‌ صبر و استقامت‌ بر سندان‌ رياضت‌ را به‌ منظور تحصيل‌ پاكي‌و طهارت‌ نفس‌ در پيش‌ گرفتند و به‌ فضل‌ امداد ربوبي‌، آدم‌(ع‌) در حريم‌ كوه‌ صفاي‌ علوي‌،و حوّا در حصار كوه‌ مروه‌ فاطمي‌ رايت‌ توبه‌ و انابه‌ افراشته‌ و در پيشگاه‌ ولايت‌ بهره‌مند ازبشارت‌ سروش‌ آسماني‌ «حَيّاك‌َ اللّه‌ُ وَ بَيّاك‌َ»[17] شدند و برخوردار از پذيرش‌ توبه‌الهي‌گرديده‌ و زمين‌ فطرتشان‌ به‌ باران‌ مغفرت‌ از ابر مرحمت‌ حق‌ طراوت‌ يافته‌، فضاي‌وجودشان‌ مشحون‌ از روح‌ و رياحين‌ بهشت‌ خضر ولايي‌ گشت‌. و اين‌ نبود مگر به‌ يمن‌تولّدي‌ تازه‌ و خلقتي‌ جديد و برخورداري‌ از حيات‌ قدسي‌ و نيل‌ به‌ اسرار اسماءاللّه‌ درپرتو انوار لطيف‌ رحماني‌؛ چه‌ اينكه‌ آدم‌ صفي‌الله‌(ع‌) را دو گونه‌ خلقت‌ بوده‌ است‌:

نخست‌ خلقت‌ ظاهري‌ الهي‌،كه‌ به‌ شرافت‌ «اَن‌َّ اللّه‌َ خَلَق‌َ آدَم‌َ عَلي‌ صُورَتِه‌ِ»[18] نفخه‌ روح‌الهي‌ در كالبد آدم‌(ع‌) حيات‌ و زندگاني‌ را براي‌ او به‌ ارمغان‌ آورد و به‌ حكم‌ (عَلَّم‌َ ا'دَم‌َ الْاَسماءَكُلَّها) [19]او را واجد علم‌ و آگاهي‌ به‌ اسماء اللّه‌ نمود تا ارض‌ وجودش‌ به‌ شعاع‌ شمس‌رسالت‌ روشني‌ يابد.

و ديگر خلقت‌ باطني‌ رحماني‌ است‌ كه‌ در سايه‌ تفضل‌ ربوبي‌ خضر كامل‌، به‌ اشارت‌«اءن‌َّ آدَم‌َ خُلِق‌َ عَلي‌' صُورَه‌ِ الَّرحْمن‌ِ»[20] انوار روح‌ قدسي‌ تجلي‌بخش‌ حيات‌ رحماني‌ در ضميرآدم‌(ع‌) بوده‌ و به‌ دلالت‌ (اَلرَّحْمن‌ُ، عَلَّم‌َ الْقُرآن‌َ، خَلَق‌َ الاءنْسان‌َ، عَلَّمَه‌ُ الْبَيان‌َ)[21] زلال‌ معرفت‌ به‌اذكار و زمزم‌ بيان‌ ولايي‌ را از سرچشمه‌ قلب‌ او روان‌ ساخته‌ و ضمير مطهرش‌ به‌ انوارروح‌فزاي‌ مهتاب‌ ولايت‌ زينت‌ يافت‌؛ ذكر و بياني‌ كه‌ به‌ عنوان‌ حقيقت‌ باطني‌ اسماءاللّه‌ درملكوت‌ وجود آدمي‌ نهفته‌ شده‌ و جز با تولدي‌ دوباره‌ به‌ ظهور نمي‌رسد؛ چراكه‌ «لَن‌ْ يَلِج ‌َمَلَكوت‌َ السَّموات‌ِ مَن‌ْ لَم‌ْ يُولَدْ مَرَّتَيْن‌ِ؛[22] كسي‌ كه‌ دوباره‌ متولد نگردد، به‌ ملكوت‌ آسمانها راه‌نمي‌يابد».

حضرت‌ ابراهيم‌ خليل‌ الرحمن‌(ع‌) اگر براي‌ شيفتگان‌ گلشن‌ توحيد و تشنگان‌ زمزم‌يقين‌ اسوه‌اي‌ حسنه‌ به‌ شمار مي‌رود[23] و حقايق‌ ملكوت‌ِ آسمانها و زمين‌ را به‌ صراحت‌(كَذالِك‌َ نُرِي‌َ اِبْر'اهيم‌َ مَلَكُوت‌َ السَّمو'ات‌ِ وَ الاَرْض‌ِ)[24] به‌ قوه‌ بصيرت‌ خويش‌ رويت‌ نمود ومصحف‌ حنيفش‌ را مشحون‌ از معارف‌ بياني‌ و مملو از اذكار مكنون‌ ربّاني‌ يافت‌، بدان‌سبب‌ بود كه‌ آتش‌ دوزخ‌ دنيايي‌ و شعله‌هاي‌ سوزنده‌ نفس‌ ملكي‌ را با كوثر عشق‌ رحيمي‌ برخود سرد نمود[25] و در عرصه‌ امتحانات‌ متعدد الهي‌ به‌ سبب‌ تسليم‌ وجه‌ به‌ دستان‌ ربوبي‌خداوند رحمان‌ پيروزمندانه‌ از همه‌ وابستگيهاي‌ آشكار و نهان‌ وارسته‌ شده‌ و با موت‌ارادي‌ از نفس‌ ناسوتي‌ و فناي‌ بالحق‌، آراسته‌ به‌ تولدي‌ دوباره‌ و زنده‌ به‌ حيات‌ طيبه‌رحماني‌ گرديد.

 

پی نوشت ها:

[1]طه/115،:«پیش از این ،از آدم پیمان گرفته بودیم، اما فراموش کرد و عزمی استوار برای او نیافتیم».

[2]احزاب/33:«اِنَّما یُریدُ اللهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً»؛«از خداوند می خواهند پلیدی را از شما اهل بیت دور گند و چنان که باید شما را پاک سازد.»

[3]یس/58:«سلامی که سخن پروردگار مهربان است.»

[4]احقاف/15-16:«حَتّی اِذا بَلَغَ اَشُهَدَّهُ وَ بَلَغَ اَرْبَعینَ سَنةً قالَ رَبِّ اَؤْزِغْنی  اَنْ اَشْکُرَ نِعْمَتَکَ الَّتی  اَنْعَمْتَ عَلَیَّ وَ عَلی والِدَیَّ وَ اَنْ اَعْمَلَ صالِحاً تَرْضیهُ وَ اَصْلِحْ لی فی ذُرِّیَّتی اِنّی تُبْتُ اِلَیْکَ وَ اِنّی مِنَ الْمُسْلِمینَ اُولئِکَ الَّذینَ نَتَقَبَّلُ عَنْهُمْ اَحْسَنَ ما عَمِلُوا وَ نَتَجاوَزُ  عَنْ سَیِّئاتِهِمْ فی اَصْحابِ الْجَنَّةِ»

[5]بحارالانوار،ج90،ص61،امام علی(ع)فرمود:«ای کسی که اسمش دوا و ذکرش شفاست.»

[6]بحارالانوار،ج9،ص299:«اَوَّلُ مَنْ اَطاعَ النِّساءَ آدمُ فَاَنْزَلَهُ اللهُ مِنَ الجَنَّةِ».

[7]اعراف/23:« پروردگارا!ما بر خویشتن طلم کردیم.»

[8]اعراف/22:«وبر آن شدند که از برگهای بهشت خویشتن را بپوشانند».

[9]طه/112:«پس توبه اش را پذیرفت و او را هدایت کرد.»

[10]بحارالانوار،ج11،ص176:«ابن عباس می گویداز پيامبر اكرم (ص) درباره کلماتی که آدم از پروردگارش دریافت نمود و (با آنها توبه کرد و )خداوند توبه اش راپذیرفت،سئوال نمودم. حضرت(ص) فرمودند: آدم از خداوند خواست که به حق محمد و علی و فاطمه و حسن و حسین توبه مرا بپذیر! پس خداوند توبه اش ر پذیرفت».

[11]بقره/37.

[12]حدید/25:«و آهن را فرو فرستادیم.»

[13]بحارالانوار،ج80،ص113،ابن عباس:« اِنَّهُ اَنْزَلَ مَعَ آدمَ مِنَ الْحَدیدِ الْعَلاةَ وَ هِیَ السِّنْدانُ وَ الْکَلْبَتانِ وَ الْمِطْرَقَةُ؛به درستی که خداوند به همراه آدم از آهن آلات را که عبارت از سندان و پتک و انبر است ، رانازل کرد.»

[14]سبأ/10:« و آهن را برای او نرم نمودیم.»

[15]تفسیر خلاصه منهج الصادقین،ج3،ص117.

[16]الکافی،ج5،ص63،ح1، امام صادق(ع):« همانا مؤمن محکم تر از کوه است».

[17]علل الشرائع،ج2،ص379،ح1، جبرئيل (ع) خطاب به آدم(ع):« خداوند تو را زنده و شاد گرداند.»

[18]الکافی،ج1،ص134، امام باقر(ع):« خداوندآدم را بر صورت خود آفرید».

[19]بقره/31:«و علم به آسماء را همگی به آدم آموخت.»

[20]کنز العمال،ج1،ص227،ح1146و1148و1149، پيامبر اكرم (ص):« همانا آدم بر صورت رحمان آفریده شده است.»

[21]الرحمن/1-4:« خداوند رحمان،قرآن را تعلیم داد،انسان را آفرید و به او بیان آموخت.»

[22]رسائل محقق داماد،ج8،ص92.

[23]ممتحنه/4:«قَدْ کانَتْ لَکُمْ اُسْوُةٌ حَسَنَةٌ فی ابراهیمَ وَ الَّذینَ مَعَهُ»؛«ابراهیم و یارانش ،اسوه ای نیکو و برای شما بوده اند.»

[24]انعام/75:«این چنین ملکوت آسمانها و زمین را به ابراهیم نمایاندیم».

[25]انبیاء/69:«قُلْنا یا نارُ کُونی بَرْداً وَ سَلاماًعَلی اِبْراهیمَ»:«گفتیم:ای آتش!بر ابراهیم سرد و سلامت باش!».



بازگشت ...




مرتبط باموضوع :

 مراتب عقل در رسالت و ولایت محمدی 2  [ دوشنبه، 13 بهمن ماه، 1393 ] 1179 مشاهده
 عوالم‌ هفت‌گانهء‌ فرشته‌ عشق‌ ـ نتیجهء کتاب  [ دوشنبه، 13 بهمن ماه، 1393 ] 415 مشاهده
 توبه‌ آدم‌ صفي‌الله‌(ع‌) در پرتو اذكار رحماني‌ 2  [ سه شنبه، 5 ارديبهشت ماه، 1396 ] 202 مشاهده
 نقش‌ علی‌ مرتضی‌(ع‌) در صیانت‌ از فاطمه‌ زهرا(س‌)  [ دوشنبه، 13 بهمن ماه، 1393 ] 744 مشاهده

 
نام شما: [ کاربر جدید ]

نام شما (ضروری): 
ایمیل شما (ضروری): 
نظر:
کد امنیتی
کد امنیتی

  [ بازگشت ]

بازدیدکنندگان غیر عضو حق ارسال نظر و پیشنهاد در مورد مطالب این سایت ندارند .
برای استفاده از سرویسهای مخصوص کاربران عضو فرم عضویت را تکمیل نمائید .